خودشفقت‌ورزی و مؤلفه‌های آن از نظر اندیشمندان مختلف و بازخوانی آن براساس مبانی اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌پژوه کارشناسی ارشد روان‌شناسی تربیتی، از کشور افغانستان، مجتمع آموزش عالی بنت‌الهدی، جامعه‌المصطفی العالمیه، قم، ایران.

2 استادیار گروه علوم تربیتی، مجتمع آموزش عالی بنت‌الهدی، جامعه‌المصطفی العالمیه، قم، ایران/ استادیار دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی مؤلفه‌های خودشفقت‌ورزی از منظر اندیشمندان روان‌شناسی و بازخوانی آنها براساس مبانی اسلامی و با روش توصیفی- تحلیلی انجام شده است. یافته‌های پژوهش نشان داد که مبانی اسلامی با ترکیب این مؤلفه‌ها با مفاهیم اصیلی مانند توبه، عفو و گذشت، اعتدال و هم‌دلی با خود و دیگران رویکردی متوازن برای خودفهمی و تعامل سالم با نفس ارائه می‌دهد. این نگاه از سویی از سخت‌گیری‌های افراطی که به خودسرزنشی و اضطراب منجر می‌شود، پرهیز کرده و از سوی دیگر با تأکید بر مسئولیت‌پذیری، مهربانی، محاسبه نفس، توکل و شکرگزاری از سهل‌انگاری جلوگیری می‌کند. نتیجه‌گیری نهایی مقاله بر این نکته تأکید دارد که بازخوانی مؤلفه‌های خودشفقت‌ورزی در چارچوب مبانی اسلامی می‌تواند به کاهش آسیب‌های روانی، افزایش تاب‌آوری و ارتقای کیفیت زندگی معنوی منجر شود و راه را برای توسعه مفهومی سازگار با آموزه‌های اسلامی هموار کند.
 

کلیدواژه‌ها


  1. * قرآن کریم (1373). مترجم: مکارم شیرازی، ناصر. قم: دارالقرآن الکریم (دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامى).

    * نهج‌البلاغه (1397). شریف الرضی، محمدبن حسین مترجم: دشتی، محمد. قم: مشهور.

    1. ابن فارس رازی، ابوالحسن احمد (۱۴۰۸). معجم مقاییس اللغه. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
    2. ابن منظور، ابوالفضل جمال‌الدین محمد‌بن مکرم (۱۴۰۴). لسان العرب. بیروت: دار الصادر.
    3. آمدی، عبدالواحد‌بن محمد (۱۴۱۰). غررالحکم و دررالکلم. مترجم: انصاری، محمدعلی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
    4. براندن، ناتانیل (۱۳۹۶). روان‌شناسی عزت نفس. مترجم: قراچه‌داغی، مهدی. تهران: انتشارات نخستین.
    5. جوادی آملی، عبدالله (۱۳۹۴). تفسیر موضوعی قرآن کریم: مبانی تربیت در قرآن. قم: انتشارات اسراء.
    6. حر عاملی، محمد‌بن حسن (۱۴۰۹). وسائل الشیعه. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
    7. راجرز، کارل (۱۳۹۴). هنر انسان شدن: روان‌درمانی از دیدگاه یک درمان‌گر. مترجم: میلانی، مهین. تهران: انتشارات نو.
    8. سیگل، دانیل (۱۳۹۸). ذهن‌بینی: علم نوین تحول شخصی. مترجم: شهرآرای، مهرناز. تهران: انتشارات آسیم.
    9. شکوهی، غلامحسین (۱۳۹۵). مبانی و اصول آموزش و پرورش. مشهد: انتشارات آستان قدس رضوی.
    10. طباطبایی، محمدحسین (۱۳۷۴). المیزان فی تفسیر القرآن. قم: انتشارات جامعه مدرسین.
    11. فردریکسون، باربارا (۱۴۰۰). مثبت‌اندیشی. مترجم: مجاوری، معصومه. تهران: انتشارات نغمه زندگی.
    12. کلینی، محمد‌بن یعقوب (۱۳۸۷). اصول کافی. مترجم: مصطفوی، سیدجواد. قم: دار الحدیث.
    13. گیلبرت، پل (۱۳۹۴). درمان متمرکز بر شفقت. مترجمان: اثباتی، مهرنوش.، و فیضی، علی. تهران: انتشارات ابن‌‌سینا.
    14. مجلسی، محمدباقر (۱۴۰۳). بحارالانوار. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
    15. محمدی ری‌شهری، محمد (۱۳۷۷). میزان الحکمه. قم: دار الحدیث.
    16. مصباح یزدی.، و همکاران (۱۴۰۱). فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی. قم: انتشارات مؤسسه پژوهشی امام خمینی (ره).
    17. مطهری، مرتضی (۱۳۹۸). تعلیم و تربیت در اسلام. تهران: انتشارات صدرا.
    18. معین، محمد (۱۳۸۱). فرهنگ فارسی معین. تهران: انتشارات امیرکبیر.
    19. موسوی خمینی، سید روح‌الله (۱۳۹۸). چهل حدیث. تهران: انتشارات عروج.
    20. موسوی خمینی، سید روح‌الله (۱۳۹۸). شرح چهل حدیث. قم: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
    21. نف، کریستین (۱۳۹۰). شفقت خود: شیوه‌ای اثبات‌شده برای مهربان بودن با خود. مترجم: موسویان، الهام. تهران: انتشارات ارجمند.
    22. نقیب‌زاده، میرعبدالحسین (۱۳۹۲). نگاهی به فلسفه آموزش و پرورش. تهران: انتشارات طهوری.
    23. نوری، حسن‌بن محمدتقی (۱۴۰۸). مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل. قم: موسسه آل البیت (ع).