بررسی روان‌شناختی سبک‌های تربیتی براساس متون اسلامی و روان‌شناسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش پژوه کارشناسی علوم تربیتی، از کشور پاکستان، مجتمع آموزش عالی بنت الهدی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران.

2 دبیرتربیتی گروه علوم تربیتی، مجتمع آموزش عالی بنت‌الهدی،جامعه المصطفی العالمیه،قم،ایران.

چکیده

از وظایف والدین، تربیت فرزندان صالح و هم‌تراز با ارزش‌های اخلاقی و اسلامی است که اقتضای آن برخورداری از دانش و مهارت‌های لازم در فرزندپروری و آگاهی از سبک‌های آن است؛ زیرا چگونگی ارتباط والد–فرزند زمینه‌ساز و عامل شکل‌گیری رفتار و منش صحیح در فرزندان است. با توجه به اهمیت برگزیدن سبک فرزندپروری مناسب در تربیت صحیح فرزندان، مقاله حاضر به بررسی تطبیقی سبک‌های مختلف فرزندپروری در اسلام و روان‌شناسی پرداخته است تا با تبیین آنها، بهترین روش را معرفی نماید. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که از میان روش‌های تربیتی در روان‌شناسی، سبک فرزندپروری مقتدرانه نزدیک‌ترین شیوه به روش تربیتی مسئولانه در اسلام است. اندیشمندان اسلامی با الهام‌گیری از کلام خداوند متعال، دستورالعمل‌هایی در این زمینه ارائه داده‌اند. در منابع مختلف روان‌شناسی، باتوجه به نظریه بامریند، چهار سبک فرزندپروری مستبدانه، سهل‌گیر، غفلت‌زده و مقتدرانه مطرح شده است که برای هر یک پیامدهایی ذکر شده و سبک مقتدرانه به عنوان بهترین روش ارتباطی والد– فرزند معرفی شده است؛ این سبک با دقت و بررسی مبانی اسلامی، در عین اختلافاتی که وجود دارد، نزدیک‌ترین روش به روش تربیتی پذیرفته‌شده در اسلام است.
 

کلیدواژه‌ها


  1. * قرآن کریم (1393). مترجم: الهی قمشه‌ای. مهدی. تهران: هادی.

    * نهج‌البلاغه (1379). مترجم: دشتی، محمد. قم: مشهور.

    1. ابن ابی الحدید (بی‌تا). شرح نهج‌البلاغه. مؤسسه اسماعیلیان للطباعه و النشر و التوزیع.
    2. احمدپناهی، علی(1402). سبک فرزندپروری با رویکرد اسلامی. قم: پژوهشکده حوزه و دانشگاه.
    3. احمدی، حسن.، و مونا، دریا افزون (۱۳۸۷). مروری بر تاریخچه ارتباط والدین و فرزند پروری. تهران: روزنامه آفرینش.
    4. براهنی، علی‌اکبر. (۱۳۸۵). اصول روان‌شناسی رشد. تهران: انتشارات رشد.
    5. برک، لورا (۱۳۸۷). روان‌شناسی رشد (از لقاح تا کودکی). مترجم: سیدمحمدی، یحیی. تهران: ارسباران.
    6. بی‌ریا، ناصر.، و همکاران (۱۳۸۳). روان‌شناسی رشد با نگرش به منابع اسلامی. تهران: انتشارات سمت.
    7. پاینده، ابوالقاسم (1363). نهج الفصاحه. تهران: سازمان انتشارات جاویدان.
    8. پرچم، اعظم.، فاتحی‌زاده، مریم.، و اله‌یاری، حمیده (۱۳۹۱). مقایسه سبک‌های فرزند پروری با مریند با سبک‌فرزند پروری اسلام. نشریه پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی سال بیستم، شماره، ۱۴. ص 115-138.
    9. حرانی، این شعبه (۱۴۰۰ق). تحف القول. مصحح: غصاری، علی اکبر. تهران: اعلامیه.
    10. حرعاملی، محمد بن حسن (۱۳۶۷). وسائل الشیعه. تهران: المکتب الاسلامیه.
    11. خوانساری، محمد (۱۳۷۳). شرح غررالحکم و درالکلم. تهران: دانشگاه تهران.
    12. دادستان، پریرخ (۱۳۹۲). روان‌شناسی مرضی تحولی_ از کودکی تا بزرگسالی. تهران: انتشارات سمت.
    13. دهخدا، علی اکبر (بی‌تا). لغت نامه دهخدا. تهران: دانشگاه تهران.
    14. ری شهری، محمد (۱۳۸۶). حکمت نامه کودک. ترجمه پسندیده، قم: دار الحدیث.
    15. شریعتمداری، علی (۱۳۷۵). روان‌شناسی تربیتی. تهران: انتشارات امیرکبیر.
    16. شعاری‌نژاد، علی اکبر (۱۳۷۶). روان‌شناسی رشد. تهران: انتشارات دانشگاه پیام نور.
    17. طبرسی، حسن ابن فضل (۱۴۰۸). مکارم الخلاق. بی‌نا: منشورات الشریف الرضی.
    18. فلسفی، محمد تقی (۱۳۷۵).حدیث تربیت. بی‌جا: پیام آزادی.
    19. کریمی، عبدالعظیم.، و همکاران (۱۳۸۳). آنچه درباره کودک و نوجوان باید بدانیم. قم: مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی.
    20. کلینی، محمد بن یعقوب (۱۴۱۳). فروع الکافی. تهران: المکتبه الاسلامیه.
    21. ماسن، هنری.، و همکاران (۱۳95). رشد و شخصیت کودک. مترجم: یاسایی، مهشید. تهران: نشر مرکز.
    22. مجلسی، محمدباقر (۱۴۰3). بحارالانوار. بیروت: انتشارات مؤسسه الوفاء.
    23. محمدی ری‌شهری، محمد (۱۳۸۶). میزان الحکمه. قم: مؤسسه علمی فرهنگی دار الحدیث.
    24. موسوی، آ. (۱۳۸۳). خانواده درمانی کاربردی. تهران: انتشارات دانشگاه الزهرا.
    25. نوری، میرزاحسین (۱۴۰۸). مستدرک الوسایل و مستنبط المسائل. قم: مؤسسه آل البیت.
    26. هیبتی، خلیل (۱۳۸۱). بررسی شیوه های فرزند پروری والدین و رابطه آن. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه شیراز.
    27. یعقوبی، احمد ابن اسحاق (۱۳۵۸). تاریخ یعقوبی. بی‌جا: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
    28. Baumrind, D. (1991). Effective parenting during the early adoles- cent transition. Familytran- sitions, 2(-), 111- 163.
    29. Darling, N., & Steinberg, L. (1993). Parenting style as context: An integrative model. Psychological Bulletin, 113(3), 487- 496.
    30. Darling, N., & Steinberg, L. (1993). Parenting Style as context: An integrative model. Psychological Blletin, 113, 487- 496.
    31. Dehart, T., Pelham, B. W., & Tennen, H. (2006). What lies beneath: parenting style and implicit self esteem. Journal of Experimental Social psycholog, 42, 117- 127.
    32. R., Davison K. K., brockmin. R., page, A. S., Thompson, J. L., & Fox, K. R. (2011). Parenting Styles, parenting practices, and physical activity in 10- to 11- year olds. preventive medicine, 52(1) , 44 - 47.
    33. Lamborn, S., Mounts, N., Steinberg, L. D., & ornbusch, S. (1991). Patterns of competence and adjustment among adolescents from authoritative, authoritarian, indulgent, and neglectful families. child development, 62, 1049- 1065.
    34. Maccoby, E. (1984). Socialization and development chang. Child Development, 55, 517- 52.