مؤلفه‌های کوچینگ در منابع اسلامی و نقش کوچینگ آموزشی در ارتقای کیفیت عملکرد مدیران آموزشی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار جامعه‌شناسی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران.

2 دانش‌پژوه ارشد مدیریت آموزشی، مجتمع آموزش عالی بنت الهدی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران.

چکیده

بهره‌وری حداکثری از عملکرد مدیران آموزشی به دلیل نقش مؤثر این حرفه در ترقی جامعه و نظام آموزش و پرورش، امری ضروری است. مدیران آموزشی در جامعه اسلامی برای ارتقای هرچه بیشتر عملکرد خود و استفاده از استراتژی‌های نوین آموزشی، نیازمند روش‌ها و ابزارهای به‌روز و کارآمد هستند. کوچینگ ابزاری تعاملی است که با توسعه شایستگی‌های فردی و شغلی، افراد را سریع‌تر و مؤثرتر به اهداف مطلوب می‌رساند. در پژوهش حاضر با هدف تبیینی و کاربرد بنیادی، به روش اسنادی مؤلفه‌های کوچینگ در منابع اسلامی و نقش آن در ارتقای کیفیت عملکرد مدیران آموزشی بررسی شد. بر‌‎این‌اساس، ابتدا اهمیت ارتقای کیفیت عملکرد و کوچینگ معرفی و مؤلفه‌های این رویکرد در منابع اسلامی بیان شد و نیز اثر استفاده از کوچینگ در عملکرد مدیران آموزشی بررسی گردید. سپس گام‌های فرایند کوچینگ در مدیریت آموزشی تشریح و در نهایت مؤلفه‌هایی مانند توسعه مهارت‌های رهبری، توسعه مهارت‌های مدیریتی، مدیریت زمان و منابع، فراهم آوردن بازخورد، مدیریت تغییرات، توسعه همکاری و تیم‌سازی و تقویت مهارت‌های تصمیم‌گیری از مؤلفه‌های مؤثر در ارتقای کیفیت عملکرد مدیران آموزشی شناسایی شد. نتایج نشان می‌دهد که مؤلفه‌های این رویکرد در منابع اسلامی با مفاهیمی همچون «خودآگاهی»، «تغییر از درون»، «پرسش‌گری» و «گوش دادن فعال» همسویی دارد و در صورت اجرا، روشی کارآمد در ارتقای کیفیت عملکرد مدیران آموزشی است.
 

کلیدواژه‌ها


  1. * قرآن کریم (1389). مکارم شیرازی، ناصر. بیروت: تابان.

    * نهج البلاغه (1387). الرضی، محمدبن شریف. مترجم: دشتی، محمد. تهران: الهادی.

    1. آرتونیان، والتین.، و علاقبندراد، جواد (139۵). آشــنایی با کوچینگ: روش نوین کمک درمانی برای اختلال نقص توجه – بیش‌فعالی. مجله روان‌پزشــکی و روان‌شناسی بالینی، 2(22)، ۱۵۹- ۱۶۹.
    2. بابازاده، معصومه.، ضامنی، فرشیده.، و صفاریان‌همدانی، سعید (۱۴۰۲). تأثیر مربیگری کوچینگ با رویکرد دانشگاه‌های نسل چهارم بر بالندگی اعضای هیئت علمی دانشگاه‌های علوم پزشکی کلان منطقه یک. علوم پزشکی رازی، ۳۰(۶)، ۴۲۷- ۴۳۶.
    3. بازوبندی، محمدحسن.، و مرتضوی امامی، علی اکبر (1401). طراحی و اعتبار یابی الگوی کوچینگ و اثربخشی آن بر ادراک معلمان نسبت به ترس از تدریس. مطالعات سیاست گذاری تربیت معلم (پژوهش در تربیت معلم)، 5(3 )، 89- 114. https://sid.ir/paper/1032429/fa
    4. برزگر، سیده سارا.، و کرمی، لیلا (۱۳۹۴). ارتقاء کیفیت آموزشی در مدارس. نخستین همایش بین‌المللی مدیریت آموزشی ایران. https://civilica.com/doc/441134
    5. پورعزیز، الهام (۱۴۰۲). کوچ بودن چگونه است. برند آفرین، 4(47)، ۱- ۱۰.
    6. تمیمى آمدى، عبد الواحدبن محمد(1410ه.ق). غرر الحکم و درر الکلم‌. قم: دارالکتب اسلامی.
    7. جوانبخت، مریم (۱۳۹۹). بررسی ابعاد هدف‌ها و وظایف مدیریت آموزشی با تکیه بر اصول و روش‌های مدیریت آموزشی. مجله دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی، 3(34)، ۱۱۹- ۱۲۹. http://noo.rs/Jenfb
    8. جوزی، زهرا سادات.، و یوسفی، محمدمهدی (۱۴۰۲). مهارت‌های کوچینگ برای مدیران سازمان. مجله پژوهش و مطالعات علوم اسلامی، 5(55)، 68- 81.
    9. رحمان پور، حسن.، و حاجبی، صدیقه (۱۴۰۲). بررسی تأثیر ارتقاء مدیریت آموزشی بر افزایش آموزشی و پرورشی مدارس متوسطه. مطالعات علوم اجتماعی، 35(9)، 8- 15.
    10. رحمانی، جعفر(۱۳۹۷). سبک مطلوب مدیریت و رهبری در مراکز علمی، دینی، بین المللی. قم: مرکز بین‌المللی ترجمه و نشر المصطفی.
    11. ساری، مهدی (۱۴۰۰). مهارت تیم‌سازی و الگوی کار تیمی اثربخش در سازمان آموزشی مدرسه. مجموعه مقالات هشتمین کنفرانس بین‌المللی پژوهش‌های مدیریت و علوم انسانی در ایران. http://noo.rs/RYJL0
    12. سلطانی، ایرج (۱۳۹۶). مدیریت عملکرد و ساز و کارهای اجرایی آن در تولید کیفیت. فصلنامه مطالعات مدیریت بهبود و تحول، ۱۱(۴۲)، ص189-208.
    13. شب‌بویی، علی (1403). سبک مدیریت در انگیزه‌بخشی به نظام آموزش و پرورش دانش‌آموزان و دانشجویان. چهارمین کنفرانس بین‌المللی و هفتمین همایش ملی مدیریت. روان‌شناسی و علوم رفتاری. https://sid.ir/paper/1148337/fa
    14. عبدی، جواد.، کاظمی، سعید.، و احمدزاده قصاب، آزاده (1397). کوچینگ (coaching). کنفرانس بین‌المللی مطالعات بین رشته‌ای در مدیریت و مهندسی. https://sid.ir/paper/899264/fa
    15. عسگری، فریبا.، هوشیاری‌خواه، حجت.، و شایسته فرد، مرضیه (۱۴۰۳). کوچینگ: رویکردی کارآمد در تسهیل عملکرد، یادگیری و پیشرفت دانشجویان علوم پزشکی. پژوهش در آموزش علوم پزشکی، ۱۶(۴)، ۱- 4. http://rme.gums.ac.ir/article- 1- 1477- fa.html
    16. عصمتی، ملیحه.، رستم‌زاده، فرشید.، حاتمی، سمیرا.، و کاروانپور، مهدیه (۱۴۰۲). کوچینگ تحصیلی و آموزشی. فصلنامه تحقیقات راهبردی در تعلیم و آموزش و پرورش ، 1(2)، 191- 209.
    17. علاقه‌بند، علی (۱۳۸۹). مدیریت عمومی. تهران: امیر کبیر
    18. غفاری، فریدون.، احمدی، کیومرث.، و صلواتی، عادل (1400). طراحی مدلی جهت بسط مفهومی کوچینگ عملکرد کارکنان در سازمان های دولتی ایران. منابع انسانی ناجا، 15(65)، 67- 92. https://sid.ir/paper/1038277/fa
    19. فتحی واجارگاه کورش.، خراسانی، اباصلت.، دانشمندی، سمیه.، و آرمان، مانی (1393). بررسی مدل مربیگری در تربیت نیروی انسانی براساس نظریه زمینه‌ای. مدیریت فرهنگ سازمانی، 12(3)، 375- 386. https://doi.org/10.22061/tej.2022.5800.2281
    20. فطرت، محمد علی.، خراسانی، اباصلت.، ابوالقاسمی، محمود.، و قهرمانی، محمد (۱۳۹۴). طراحی مدل مدیریت عملکرد اعضای هیئت علمی دانشگاه کابل. فصلنامه انجمن آموزش عالی ایران، ۷(۴)، ۱۴۱- ۱۷۴.
    21. کیخا، احمد (۱۴۰۱). شناخت مؤلفه‌های برنامه کوچینگ به منظور ارتقای سرمایه انسانی اعضای هیئت علمی دانشگاه‌های علوم پزشکی. نشریه طب و تزکیه، 31(1)، ۶۶- ۸۰.
    22. متحدین، یاسر.، و جهانگیر، مصطفی (۱۴۰۳). کوچینگ چیست؟ تهران: اندیشه احسان.
    23. مجلسی، محمدباقر (1403). بحار الأنوار. بیروت: دارالاحیاء التراث.
    24. نریمانی، بهمن.، مهرداد، حسین.، و جلیلی، راضیه (1400). طراحی مدل بهبود عملکرد مدیران مدارس ابتدایی: یک‌مطالعه کیفی. مجله علوم روان‌شناختی، 20(99 )، 471- 484. https://sid.ir/paper/368654/fa
    25. نوری تاجر.، مریم، محفوظ پورسعاد.، و نوروزی‌نژاد، فائزه (1386). تصمیم‌گیری مشارکتی سرپرستاران بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی ایران. مدیریت سلامت،10(28)، 7- 14. https://sid.ir/paper/130082/fa

     

    1. - Grant, A. M., & Cavanagh, M. J. (2004). Toward a profession of coaching: Sixty- five years of progress and challenges for the future. International Journal of Evidence Based Coaching and Mentoring, 2(1), 1–16. https://psycnet.apa.org/record/2007- 06342- 00
    2. Gregory, J. B. &., Levy, P. E. (2010). Employee coaching relationships: Enhancing construct Clarity and measurement. Coaching: An International Journal of Theory, Research and Practice 3, 109–123
    3. Harris, A., Jones, M., & Crick, T. (2020) Curriculum leadership: a critical contributor to school and system improvement. School Leadership & Management, 40(1), 1- 4. https://doi.org/10.1080/13632434.2020.1704470
    4. Hopkins, D. (2020). Unleashing Greatness; A StrategyFor School Improvement. Australian EducationalLeader (AEL), 42(3), 8- 16.
    5. Klychova, G. S., Zakirova, A. R., Mukhamedzyanov,K.Z., Sadrieva, E. R., & Klychova, A. S. (2017). Development of audit system for operations with Fixed assets as a tool for efficiency improvement of Social. activity of the enterpriseJournal of Engineering and Applied Sciences, 12(19), 4966- 4973.
    6. Laske, O. E. (2006). From coach training to coach education: Teaching coaching within a comprehensively evidence based framework. International Journal of Evidence Based Coaching and Mentoring, 4(1), 45–57. https://psycnet.apa.org/record/2007- 06307- 006.
    7. Lynggaard, M., Mogens, J. P., & Andersen, L. B. (2016). Exploring the Context Dependency of the PSM- Performance Relationship. Journal Review of Public Personnel Administration, 38(3), 332- 354.
    8. Siu- Ming, K. & Dora M. Y. T. (2012). Challenges of Appraising Intangible Outcomes with Unclear Objectives: Performance Management Issues in Local Government in Ontario. Public Organiz Rev
    9. Vaillant, D. (2015). School leadership, trends in policies and practices, and improvement in the quality of education. Background paper for EFA Global Monitoring Report.